Avrupa’nın “gaz” sancısı


Avrupa, Rusya kaynaklı enerji kriziyle mücadele etmek için kemer sıkma önlemleri planlarken bile, Moskova’dan gelen gaz akışı, depolama tesislerini tamamen doldurmaya devam etmelidir. Avrupa depolarında kapasite kullanımı şu anda yüzde 66. Uzmanlar, Rusya’nın kesinti için başka nedenler bulmasının çok kolay olacağını söylüyor.

Ukrayna ve Rusya arasındaki savaşın başlamasıyla artan enerji krizi, doğal gaz depolamanın araçlardan biri olarak ortaya çıkmasında önemli rol oynamıştır.

Doğal gazın depolanması konusu, Avrupa gaz sisteminin arz güvenliğini ve esnekliğini sağlamak için büyük önem taşımaktadır. Fiyatların nispeten düşük olduğu yaz aylarında dolu olan depolar, talebin yüksek olduğu soğuk kış aylarında kullanılmaktadır.

Şu anda Avrupa Birliği’ne (AB) üye ülkelerin toplam gaz depolama kapasitesi 100 milyar metreküp civarında hesaplanıyor. Rusya’dan 155 milyar metreküp doğalgaz alan Avrupa, toplamda 400 milyar metreküpten fazla gaz tüketiyor.

Geçen yılın sonunda, enerji krizinin başladığı Avrupa’da gaz stokları beş yıllık ortalamanın altındaydı. Gaz talebinde beklenenden yüksek artış ve hava koşullarına bağlı faktörler nedeniyle geçen yılın ilkbahar ve yaz aylarında gaz tüketimi normalden daha yüksekti.

1 KASIM’A KADAR YÜZDE 80’İ DOLDURMA PLANI

AB, bir bütün olarak, yoğun kış aylarına karşı koymak için 1 Kasım’a kadar depolama kapasitesinin yüzde 80’ini yeniden doldurmayı planlıyor. Almanya’nın Kasım ayı sonu hedefi yüzde 95 olarak belirlendi.

Ancak Kuzey Akım 1 doğalgaz boru hattından akışın yüzde 20’ye düşmesi ve AB ile Rusya arasındaki “enerji oyunu”, depolama tesislerinin dolum hızını da etkiliyor.

Avrupa depolarında kapasite kullanımı şu anda yüzde 66. Enerji krizi nedeniyle yüksek doğalgaz fiyatları da ek gaz depolamayı zorlaştırıyor.

Rusya'dan bölge ülkelerine doğal gaz boru hatları.
Rusya’dan bölge ülkelerine doğal gaz boru hatları.

EN YÜKSEK DEPOLAMA KAPASİTESİ ALMANYA’DA

AB üyesi ülkeler arasında en yüksek depolama kapasitesine sahip olan Almanya’daki depolarda kullanım oranı yüzde 66,4 olarak hesaplanıyor. Kullanım oranı İtalya’da yüzde 70, büyük depolama kapasitesine sahip ülkelerden biri olan Fransa’da yüzde 75 ve Hollanda’da yüzde 63.

Küçük Avrupa ülkelerinde tüketim düşük olmasına rağmen, depolama zorlukları devam etmektedir. Kullanım Bulgaristan’da yüzde 44, Hırvatistan’da yüzde 48, Macaristan’da yüzde 49 ve Romanya’da yüzde 55. Savaşın aktörlerinden Ukrayna’nın kamplarındaki doluluk oranı ise sadece yüzde 22,9.

Ukrayna gibi alternatif boru hatları üzerinden gaz akışı da savaşın başlamasından bu yana büyük ölçüde azaldı. Nord Stream 1’den gaz akışını tamamen kesme riski Avrupa’yı endişelendiriyor.

Almanya özellikle Rus gazına bağımlı olmasına rağmen, Avusturya ve birçok Doğu Avrupa ülkesi Rus kaynaklarının en büyük kullanıcıları arasındadır.

Kanada’daki türbin onarımları nedeniyle gaz akışını azaltan Rusya, daha önce ruble olarak ödeme yapmayı reddettikleri için Bulgaristan, Danimarka ve Finlandiya’ya gaz akışını kesmişti.

RUSYA NE YAPACAK?

Uzmanlar, Rusya’nın kesinti için başka nedenler bulmasının çok kolay olacağını söylüyor. Ancak, gaz akışının tamamen durması durumunda büyük bir enerji krizi, Rusya’nın Avrupa gaz piyasasının kaybı ve oradaki gelir kaybı gibi faktörler, sonbaharda gaz arzının tamamen kesilmesi olasılığını engellemektedir.

Rusya’nın Brüksel üzerindeki baskıyı sürdürmek için gaz akışını yetersiz seviyelerde tutması ve gaz fiyatlarını kriz seviyelerinde tutması, kış için gazı tamamen kapatma tehdidini maskelemesi daha muhtemel görünüyor.