Alışveriş merkezlerinde olağan gider raporu


Toplam 442 AVM ve 500’den fazla markayı etkileyen ve yıllık 10 milyar TL tutarında ortak harcama planı yürürlüğe girdi. Karar markalar tarafından memnuniyetle karşılanırken, AVM’lerde tepkiye neden oldu. AVM’ler ve Yatırımcılar Derneği, yönetmelik değişikliğinin iptali için Danıştay’a dava açmaya hazırlanıyor.

Dünya gazetesinden Yener Karadeniz imzalı mesaja göre, Türkiye genelinde 442 AVM ve 500’e yakın marka arasında yıllardır süre gelen ortak maliyet sorunu çözüldü. Resmi Gazete’de yayınlanan yönetmeliğe göre, yıllardır tartışılan idari giderlere son verilirken, reklam maliyetleri birleştirildi. Ticaret Bakanlığı’ndan konuyla ilgili yapılan açıklamada, 2000’li yılların başından itibaren alışveriş merkezlerinin sayısının arttığı ve bu durumun bir yandan ekonomiye katkı sağladığı, diğer yandan kiracı-ev sahibi ilişkilerinde sorunlara yol açtığı belirtildi. el. Çeşitli giderlerin karşılanmasında özel bir sıkıntı olduğu vurgulanırken, AVM’lerle ilgili yönetmeliğin sektörün ihtiyaçlarına göre uyarlandığı belirtildi.

Kararı değerlendiren özel marka temsilcileri kuralı memnuniyetle karşılarken, AVM cephesinde moraller bozuldu. AVM yöneticilerinin olduğu Whatsapp gruplarında ise karara ‘kızgınlık’ notu düştü. Alışveriş merkezlerinin yönetim organı olan Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği’nin konuyla ilgili saldırı başlattığı belirtildi. Son rakamlara göre Türkiye’de 81 ilin 67’sinde alışveriş merkezi bulunuyor. Haziran 2021 itibariyle ülke genelindeki AVM sayısı 442’ye yükselirken, bu AVM’lerin piyasa değeri 59 milyar dolara, toplam kiralanabilir alan ise 13 milyon 426 bin 898 metrekareye yükseldi. Alınan bilgiye göre, geçen yıl metrekare başına 35 TL civarında olan ortak alan metrekare maliyeti bu yıl metrekare başına 70 TL’yi aştı. 14 milyon metrekare kiralanabilir alana sahip alışveriş merkezlerinin yıllık genel maliyet muhasebesi geçen yıl 5,8 milyar TL iken bu yıl bu rakamın 10 milyar TL’yi geçmesi gerekiyor. Marka ve lokasyona göre genel giderlerin kiraya oranı yüzde 7-8 ile yüzde 25 arasında değişebiliyor. Yönetmeliğe göre idari giderler bu aydan itibaren, reklam ve promosyon giderleri ise sözleşme süresi sonunda sona ermektedir.

BMD KARARDAN MEMNUN

190 üye firmadan 467 marka ve 59 bin yurtiçi mağazayı temsil eden Birleşik Markalar Derneği Başkanı Sinan Öncel, organize perakende sektörünün en önemli sorunlarından birinin bazı AVM’lerde ortak alanlara yapılan şeffaf ve adaletsiz harcamalar olduğunu hatırlattı. Öncel, bu kapsamda açıklanan yönetmelik değişikliğini memnuniyetle karşıladıklarını ve yönetmeliğin beklentilerinin büyük ölçüde karşılandığını belirterek, “Bazı AVM’lerde ortak alanlar için ödenen masraflar ikinci bir kiraya dönüşmüştü. Yaptığımız anketler, üyelerimizin yüzde 95’inin en üst sırada yer aldığı opak ortak oda sorununu çözdü. 100.000’e yakın mağaza ile yakından bağlantılı olan düzenleme, yeni haliyle organize perakende markalarımızın beklentilerine uygun” dedi.

TMD: MARKALAR KÂR YAPACAK

Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı markaları temsil eden Tescilli Markalar Derneği (TMD) Başkanı İzzet Stamati de düzenlemenin sektörde memnuniyet yarattığını belirtti. Stamati, “Bu, beklentilerimizin çoğunu karşılayan bir düzenleme. Bakanlık toplantılarında hep bu konuları tartıştık. Artık herkes temel giderlerini şeffaf bir şekilde açıklayacak. Daha doğru, daha adil ve adil bir düzenleme. Reklam yönetmeliği çok önemlidir. Alışveriş merkezinin reklamını yapmak için ödeme yapan marka, reklam nedeniyle satışlar arttığında satış kirasının üzerinde bir miktar ödedi. İki kez ödedin. İdari maliyetlerle ilgili karar verici biz değiliz. Bunu en iyi şekilde yönetmek için kendileri harcayacaklar ve önümüzdeki dönemde daha etkin bir şekilde yapacaklar. Böylece gereksiz masraflar ortadan kalkıyor ve hem alışveriş merkezi hem de perakendeciler için daha karlı bir zaman oluyor.

AYD DAVA AÇACAK

Karar, deyim yerindeyse AVM tarafında infial yarattı. Karar, yöneticilerle Whatsapp gruplarında hayal kırıklığına yol açtı. AYD Başkanı Hüseyin Altaş, Danıştay’a dava açıldığını belirterek, “Yönetmelik uzun süredir tartışılıyor ama çıkmasını beklemiyorduk. Bu karar, alışveriş merkezlerinin temasının kesilmesi anlamına geliyor. Ortak bir gelir olarak oluşturduğumuz ATM’lerden, baz istasyonlarından ve reklam panolarından ciddi yatırımlar yaparak gelir elde edersiniz ve herhangi bir reklam, pazarlama ve yönetim maliyeti almazsınız. Ortak bir Gelir ve Gider alanı vardır. Sıfır sıfır noktasında tuttuk. Bu şimdi topluluk maliyetlerini yaklaşık yüzde 25 oranında sübvanse ettiğimiz anlamına geliyor. Ana temalar bunlar. “100 TL toplandı, 80’i harcandı, kalanı cebe atıldı” denildi. Yanıt olarak, ‘Bizi kontrol edin, hesap verelim, her şeyi yapalım’ dedik. ‘Birkaç kişi yapıyor diye bütün AVM’leri hırsız ilan etmeyin’ dedik. Şimdi onurlu davrananlara yüzde 25 civarında sübvansiyon veriyor. Denetim şeffaflığının ve hesap verebilirliğinin uygun olduğuna inanıyoruz. Ama yasal haklarımızı başka konularda kullanacağız. Danıştay’a dava açacağız” dedi.

YÜZ YUMURT GİBİ

Döviz kuru olan TL ile enflasyon ve artan kiralar arasında inanılmaz bir uçurum olduğunu kaydeden Murat İzci, şöyle devam etti: Aralarında ip asılı olan alışveriş merkezlerinde pamuk ipliği daha da inceldi. Zorluklar bu kısımlarda derinleşecektir. Ortak alanlarda yapılan harcamalarda %100 şeffaflığı tamamen destekliyorum. Fatura belirtilmelidir. Düzende bu var, ancak alışveriş merkezine trafik çekmek için yapılan etkinliklerin düzeni tüylerinizi diken diken ediyor. Öngörü ile para avans olarak toplanır. Yıl boyunca mevcut göç. Yaşadık, cari yüzde 150 arttı, bunu hafife alıp gelecek yılı beklemeniz gerekiyor, ondan sonra enflasyon oranını yükseltebilirsiniz. Gerçekten dayanılmaz hale getiriyor. Bu da alışveriş merkezlerini sürdürülemez hale getiriyor. AVM zaten kredi ödemesini aldığı paradan ödedi ve cebinden verdi. Cebinden verdiği para miktarı daha da artacaktır. Bu durum 10 yıldan eski AVM’ler için geçerlidir. Örneğin 7-8 yıl önce 11 milyon euro yatırım kredisi ile bir alışveriş merkezi açıldı. 11 milyon euro’luk faizi hala 11 milyon euro ödemeye çalışıyor. Alışveriş merkezi etkinlikleri artık mevcut olmayacak. Dramatik bir şey. Perakendeciyi koruması gereken ama sonuçta kimseye faydası olmayan bir alışveriş merkezi.”

AVM YÖNÜ REAKTİF

KDM Alışveriş Merkezleri Kiralama ve Yönetim Danışmanlığı Kurucusu Murat İzci, “Herkes büyük şokta. Eskiden AVM’ler ayakta kalmakta zorlanıyordu, şimdi reklam ve pazarlama gibi birçok şey AVM yatırımcısı tarafından hallediliyor. Tüm olaylar alışveriş merkezlerinde infial yarattı. Genel olarak son 10 yılda yapılan yatırımların amortisman süresi hayatın normal akışının çok üzerindeydi. 80 yılda yatırım maliyeti geri dönen bir alışveriş merkezi vardı. Reklam ve pazarlama için numara devreye girince arada detaylar da oluyor. AVM tarafını çalkantılı bir dönem beklemektedir. Sektörün bunu bu kadar kolay atlatabileceğini veya sindirebileceğini sanmıyorum. Alışveriş merkezleri inanılmaz bir rekabetle karşı karşıya. Ne yazık ki tüm açık alışveriş merkezlerinin hizmet alanı iç içedir. Gelinen noktada farklılaşmak için daha fazla reklam ve pazarlama faaliyetinin yer alması gereken bir dönemdeyken, şimdi AVM yatırımcısının ne yapması gerekiyor, perakendeciye ne kadar faydası var? Ciddi soru işaretleri var” dedi.